e-ISSN: 1305-4600
Yayın Aralığı: Yılda 2 Sayı
Başlangıç: 2005
Yayıncı: Serkan Yorgancılar

Osmanlı’dan Günümüze Çeşme ve Alaçatı’nın Belediye Başkanları

Osmanlı’dan Günümüze Çeşme ve Alaçatı’nın Belediye Başkanları

##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##

Nahide Şimşir
Nasıl Atıf Yapılır
Şimşir, N. (2021). Osmanlı’dan Günümüze Çeşme ve Alaçatı’nın Belediye Başkanları . Demokrasi Platformu, 10(35), 172–189. Geliş tarihi gönderen https://demokrasiplatformu.com/dergi/article/view/221


Özet

19.Yüzyılda Osmanlı Devleti’nde Belediye teşkilâtı ile ilgili çalışmalar başlamıştır. Türkiye’de şehircilik, belediye ve belediyecilik ile araştırmaları ile tanınan Osman Nuri Ergin, Belediye ile ilgili çalışmalar ve kanunların çıkarılmış olmalarına rağmen, Osmanlı Devleti’nin siyasî ve askerî problemleri dolayısıyla uygulamanın gecikmiş olduğuna dikkat çekmiştir. 1879’da seçme belediye üyeliği ve reisliği kaldırılmış, belediyelerin başına müdür tayin olunarak 1908 senesine kadar belediyeler bu şekilde idare edilmiştir.

Çeşme’nin tarihte ön plana çıkma sebebi liman ve su durumudur. Çeşme adı denizcilerin önemli olan su ihtiyacını temin ettikleri yer olmasından kaynaklanmaktadır. Çeşme’nin yerindeki limanın gelişmesindeki temel unsur karşısında bulunan Sakız Adası’dır. Sakız Adası ile Anadolu kıyıları arasında  en güvenilir liman  olan Çeşme Limanı yüzyıllar sonrasına kadar taşıyacak  bir büyük oluşumun  yani  Aydınoğulları ve sonradan da Osmanlıların  ekonomik faaliyetlerini ortaya çıkarmıştır. Umur Bey’in İzmir’i aldıktan sonra Cenevizlileri Sakız’a göndermiş olması ticaretlerini buradan yapmalarına imkân sağlaması 1566’ya kadar sürmüştür. Çeşme’de 17. Yüzyıl yeni şartlara uyumla geçmiştir. Zorlaşan şartlara eklenen  salgın hastalıklar nüfusu bir hayli geriletmiştir. Öyleki önemli bir iş gücü açığa çıkmıştır. 18. Yüzyılda nüfus azalması devam etmiştir. Bu yüzyılın sonunda, işgücü açığı Rum işçiler için önemli bir imkân oluşturmuştur. Rumlar Çeşme’ye işçi olarak gelmişler ve sayıları giderek artmıştır.Bu artış, ne kadar Türk gemiciler için canlılık anlamına gelse de Çeşme’nin ve Batı Anadolu’nun nüfus dengesi bozulmuştur.Çeşme 19.yüzyılda Yunan nüfusun etkisiyle, Adalar Deniz’nde yeniden canlı bir hayata kavuşmuştur. Ancak 15. Ve 16. Yüzyıllarda bir tek Rum olmayan Çeşme’de şimdi Rumlar sayıca üstün duruma geçmiştir. Bu tehlikeli gidiş 1922’de durdurulmuştur. Ancak Çeşme’nin iktisadi olarak tekrar canlanabilmesi için 1970’li yıllara kadar beklemek gerekmiştir.

Alaçatı  Osmanlı döneminde Çeşme’ye bağlı Alacaat yörük grubunun iskânı ile kurulmuş bir köydür. Ancak Çeşme için geçerli olan şartlar onu da geriletmiş ve 19. Yüzyılda Rum işçiler ile birlikte tekrar canlanmıştır. Makalemizde  belediye tarihini ele aldığımız, Çeşme ve Alaçatı’nın zaman içindeki gelişimini bu şekilde özetleyebiliriz.

Osmanlı ve Cumhuriyet devirlerinde Çeşme Kazası ve Alaçatı Nahiyesi’nin Belediye teşkilâtı hakkında herhangi bir akademik çalışma bulunmamaktadır. Tarafımızca yapılan araştırmalarda, Osmanlı ve Cumhuriyet arşivlerinde konu ile ilgili yeterli bilgiye de ulaşılamamıştır.  Ancak Aydın Vilâyeti Salnameleri’nde her iki yerleşim biriminin belediye reislerinin isimleri ve görev süreleri hakkında bilgi bulunmaktadır. Çalışmamızda hem Salnameler, hem arşivler kullanılmış hem de sözlü tarih çalışması yapılarak yörenin idarî tarihine katkı sağlanmaya çalışılmıştır. Böylece kesintisiz olarak Çeşme ve Alaçatı’nın belediye reislerinin isimleri ve görev sürelerini içeren tablolar oluşturulmuştur.

Referanslar

“Belediye”, Türk Ansiklopedisi, Ankara, Milli Eğitim Bakanlığı Yay., 1953.

“Osman Nuri Ergin Konferansı”, İller ve Belediyeler Dergisi, 3/15 -16, 1 Ocak 1947.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi. BEC. Bahriye 114708, H.17.12.1326.

Çadırcı, Musa, Tanzimat Döneminde Anadolu Kentleri’nin Sosyal ve Ekonomik Yapıları, Ankara, TTK Yay., 1991.

H. 1297 Aydın Vilâyeti Salnamesi, http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02786129700000002.pdf

H. 1298 Aydın Vilâyeti Salnamesi, http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02786129800000003.pdf

H. 1299 Aydın Vilâyeti Salnamesi, http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02786129900000004.pdf

H. 1300 Aydın Vilâyeti Salnamesi, http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02786130000000005.pdf

H. 1301 Aydın Vilâyeti Salnamesi, http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02786130100000006.pdf

H. 1302-1303 Aydın Vilâyeti Salnamesi, http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02786130200000007.pdf

H. 1304-1305 Aydın Vilâyeti Salnamesi, http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02786130400000010.pdf

H. 1306 Aydın Vilâyeti Salnamesi, http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02786130600000012.pdf

H. 1308 Aydın Vilâyeti Salnamesi, http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02786130800000013_1.pdf

H. 1311 Aydın Vilâyeti Salnamesi, http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02786131100000014.pdf

H. 1312 Aydın Vilâyeti Salnamesi, http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02786131200000015.pdf

H. 1313 Aydın Vilâyeti Salnamesi, http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02786131300000016.pdf

H. 1314 Aydın Vilâyeti Salnamesi, http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02786131400000017.pdf

H. 1315 Aydın Vilâyeti Salnamesi, http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02786131500000018.pdf

Hicri (H)1296(1878-1879) Aydın Vilâyeti Salnamesi, http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02786129600000001.pdf

https://www.cesme.bel.tr/gecmis-donem-belediye-baskanlarimiz (Erişim: 16.9.2020).

İbrahim Cavid, Aydın Vilâyeti Sâlnâmesi R.1307/H.1308, Haz. M.Babuçoğlu,C.Eroğlu, A.Şahin, Ankara, Türkiye Belediyeler Birliği Yay., 2010.

İzmir Vilâyeti Salnamesi 1927 -1928, http://ktp.isam.org.tr/pdfsal/D02786192700000000.pdf

Kütükoğlu, Mübahat S., XVI. Asırda Çeşme Kazasının Sosyal ve İktisadî Yapısı, Ankara, TTK Yay., 2010.

Kütükoğlu, S. Mübahat, Osmanlı’nın Sosyo-Kültürel ve İktisadî Yapısı, Ankara, TTK Yay., 2018.

Nuri Ertan, Çeşme,1939, 9 Eylül 2020.

Ortaylı, İlber, “Belediye”, DİA,5, İstanbul, 1992, s.398-402.

Önen, Engin, Alaçatı, İzmir, Wesipa Medya, 2020.

Pakalın, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, İstanbul, 1971.

Şimşir, Nahide,“XIX. Yüzyılda Adalardan Kuzey-batı Anadolu’ya Yönelik İktisâdî Hareketlilik ve Sonuçları”,Balıkesir Tarihi Araştırmaları –II, İstanbul, Post Yay., 2020, s.43-100.

Şimşir, Nahide,”Hatıralar ve Osmanlı Arşiv Vesikaları Işığında Çeşme Kazası’nın Tarihinden Kesitler”, Tarih Yolunda Bir Ömür Prof.Dr.Hale Şıvgın’a armağan, Ed. N.Günay, N.Hayta, M.Can, Ankara, Gazi Kitabevi, 2020, s.921-941.

Toprak, Zerrin, “Kıyı Yerleşimlerinde Turizm Faaliyetleri ve Belediyelerin Karşılaştıkları Sorunlar:Çeşme Belediyesi Örneği”, http://kisi.deu.edu.tr//zerrin.toprak/Amme_idaresi_dergisi.pdf.

Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, Osmanlı Devleti’nin İlmiye Teşkilâtı, İstanbul, 1965.

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##