e-ISSN: 1305-4600
Yayın Aralığı: Yılda 2 Sayı
Başlangıç: 2005
Yayıncı: Serkan Yorgancılar

Afganistan’da Mollalar ve Taliban ilişkisi

Afganistan’da Mollalar ve Taliban ilişkisi

##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##

Aminullah Koshan
Nasıl Atıf Yapılır
Koshan, A. (2021). Afganistan’da Mollalar ve Taliban ilişkisi. Demokrasi Platformu, 10(35), 64–91. Geliş tarihi gönderen https://demokrasiplatformu.com/dergi/article/view/218


Özet

Afganistan toplumunda bireylerin tutum ve davranışının belirlenmesinde, dünya görüşü ve hatta yaşam şekillerinin oluşumunda din etkili bir faktör olarak kabul edilmektedir. Afganistan toplumunda din; önemli bir unsur olduğu için Taliban, mollalar, cami imamları vs. de toplum ve bireyler üzerinde etkili ve söz sahibidirler. Din adamlarının, bütün toplumlarda bireyler üzerindeki etkileri göz önünde bulundurulduğunda, Afganistan toplumunda da mollalar bireylerin toplumsal ilişkilerini, yaşam biçimlerini ve dünya görüşlerini büyük oranda etkilemektedir. Bu çalışmada, Afganistan’da mollalar ve Taliban’ın hangi düzeyde ilişki içinde oldukları, Taliban’ın buralara gelmesinde mollaların rolleri ve bundan sonra Taliban’ın mollalara ne kadar sahip çıktığını ortaya konması amaçlanmaktadır. Nitel araştırma tekniği olan literatür ve dokümantasyon tarama metodu ile hazırlanan bu araştırmanın ana problemi Afganistan’da dini bir statü olarak mollalar ve Taliban ilişkisi ve bu ilişkiyi etkileyen faktörlerin tespitidir. Afganistan’da molla ve Mevlevilerin saygınlığı ve otoriterliği kutsal değerler gibi korunmaya devam etmektedir. Toplumun dini ve manevi önderi konumunda olan mollaların, dini alanlarda olduğu kadar toplumsal ve sosyo-kültürel alanlarda da oldukça etkili olduğu bilinmektedir. Dolayısıyla Afganistan toplumunun ekonomiden eğitime, siyasetten hukuka ve aileden kültüre kadar vizyonlarının oluşmasında din olgusu belirleyici bir faktör olarak öne çıkmaktadır. Din olgusunun aktörleri olarak; mollalar ve Taliban ilişkisi bu bağlamda önem arz etmektedir. Çalışma günümüzde Afganistan toplumunda mollalar ve Taliban ilişkisi ile ilgili bilgiler verecek olması dolayısıyla önemli görülmektedir.

 

Referanslar

Ahmadi, A. (2015). “Kur’an ve Toplumsal Bütünleşme (Mezhepler ve Dini Gruplar Arası İlişkiler”, İşgallerin Dini Yapıya Etkileri: Afganistan Örneği, (Ed), Hayati Hökelekli ve Vejdi Bilgin, Bursa: Burfaş Matbaası, ss. 136-154.

Çınarlı, Ö. (2009). Afganistan’daki İç Savaş ve Dış Müdahale (1989-2001), (Basılmamış Doktora Tezi), Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Dihhudâ, A.E. (1931). Luġatnâme, Tahran: Tahran Üniversitesi Yayınları.

Eyyübi, S.A. (2011). Afganistan Der Yek Nigah, Kabil: Risalet Yayınları.

Hamidi, M.S. (2013). “Doğu ve Güneydoğu Medreselerinin Mahiyeti ve Ders Müfredatının Islah Önerisi”, Medrese Geleneği ve Modernleşme Sürecinde Medreseler, Muş: M.Ş. Ü. Yayınları.

Hashimi, S.M. (2017). Afganistan’da Cumhuriyet Sonrası (1973-2015) Din–Siyaset İlişkisi, (Basılmamış Doktora Tezi), Kayseri: Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Kamgar, J.R. (2008). Tarih-i Maarif Afganistan, Kabil: Bengah İntişarat-i Meyvend Yayınları.

Kargun, V.G. (1986). Afganistan Der Sal Ha-i Bist-ü Si, Çev. Celalüddin Sidiki, Monu: Devlet Yayınları.

Kaya, A. (2017). Medrese Kökenli İmamlar İle İlahiyat Fakültesi Mezunu İmamların Din Anlayışlarının Karşılaştırmalı Analizi (Diyarbakır Örneği), (Basılmamış Doktora Tezi), Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Khwajamir, M. (2014). “Türkiye Diyanet Vakfı İslam Dünyasında Din Eğitimi ve Öğretimi”, Afganistan'da Din Eğitimi ve Öğretimi, (Ed.), Abdulkadir Sylka ve Esen Sezen Kılıç, Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, ss. 205-233.

Köçer, M. (2004). Türk-Afganistan İlişkileri (Emanullah Dönemi 1919-1929), (Basılmamış Doktora Tezi), Elazığ: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Mazharı, N. (2013). Günümüz Afganistan Medreselerinde Dini Eğitim, İstem, Yıl: 11, Sayı: 21, ss. 265-303.

Mohammadi, A. (2016). Afganistan’da Dini Köktenciliğin Sosyolojik Alt Yapısı, Toplum Bilimleri Altı Aylık Dergisi, C. 10, Sayı: 19, ss. 67-83.

Muradi, S. (2015). Afganistan Der Sedde-i Bistum Ez Abdurrahman Ta Karzai, Kabil: İntişarati Sayit Yayınları.

Müceddedi, F.G. (1997). Afganistan Der Âhd-i Emanullah Han (1919-1929), Kaliforniya: Fermont Yayınları.

Müjde, V. (2015). Afganistan ve Taliban, Kabil: Naşir Meyhen Kitap Furuşi.

Oğuz, E. (2001). Hedef Ülke Afganistan, İstanbul: Doğan Kitapçılık Yayınları.

Raşit, A. (2001). Taliban, İslamiyet, Petrol ve Orta Asya’da Yeni Büyük Oyun, Çev. Esadullah Şıfayi, İstanbul: Everent ve Mozaik Yayınları.

Resul, S. (1986). Nigahi Beh Âhd-i Seltanet Emani, Kabil: Kumite-i Ferhengi İttihad-i İslami Mücahidin-i Afganistan.

Roy, O. (1990). Afganistan’da Direniş ve İslam, Çev. Mustafa Kadri Orağlı, İstanbul: Yöneliş Yayınları.

Selim, Y. (2004). Afganistan ve Dostum, 1. Baskı, Ankara: Hiler Yayınları.

Subaşı, N. (2014). Din Sosyolojisi, İstanbul: Dem Yayınları.

Wach, J. (1990). Din Sosyolojisi, Çev. Ünver Günay, İstanbul: M.Ü.İ.F.V. Yayınları.

Yıldırım, E. (1999). Değişen Din Anlayışının Sosyolojisi, İstanbul: Bilge Yayınları.

Yılmaz, H. (2016). “Din Eğitimi El Kitabı”, Cami Eksenli Din Eğitimi, (Ed.), Recai Doğan ve Remzi Ege, 4. Baskı, Ankara: Grafiker Yayınları, ss. 303-330.

Zengin, Z.S. (2012). “Din Eğitimi El Kitabı”, İslam Din Eğitiminin Tarihsel Gelişimi: İslam'da Eğitim ve Öğretim, (Ed.), Recai Doğan ve Remzi Ege, Ankara: Grafiker Yayınları, ss. 17-37.

http://moe.gov.af/fa/page/2011: Beşerdost, N. (2017). (Erişim Tarihi: 16.11.2017).

http://ku.edu.af/fa/page/social-science/879/departments: (Erişim Tarihi: 20.11.2017).

http://dailies.gov.af/site/anis/anis/interviewAF.html: (Erişim Tarihi: 20.11.2017).

https://da.azadiradio.com/a/28646556.html: (Erişim Tarihi: 21.11.2017).

https://da.azadiradio.com/a/25151570.html (Erişim Tarihi: 11.09.2021).

http://www.afghanpaper.com/nbody.php?id=163275 (Erişim Tarihi: 08.11.2021).

https://www.bbc.com/persian/afghanistan-58790619 (Erişim Tarihi: 17.11.2021).

https://subhekabul.com/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1/interview-with-gen-muradali-murad-part3/ (Erişim Tarihi: 12.09.2021).

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##