e-ISSN: 1305-4600
Yayın Aralığı: Yılda 2 Sayı
Başlangıç: 2005
Yayıncı: Serkan Yorgancılar

Bosna-Hersek’te İslam Birliği Ülküsü

Bosna-Hersek’te İslam Birliği Ülküsü

##plugins.themes.bootstrap3.article.sidebar##

Fahriye Emgili
Nasıl Atıf Yapılır
Emgili, F. (2021). Bosna-Hersek’te İslam Birliği Ülküsü. Demokrasi Platformu, 10(35), 190–228. Geliş tarihi gönderen https://demokrasiplatformu.com/dergi/article/view/213


Özet

19.yüzyılın ikinci yarısında, İslâm dünyasında İslâm birliği yani Panİslâmizim ülküsü ortaya çıkmaya başlamıştır. 20. yüzyılın başında, bu akım, o zamanlarda Avusturya-Macaristan işgali altında olan Bosna-Hersek’i de etkilemiştir. Saraybosna müftüsü Hilmi Omerović’in 1882 yılında Reisü’l- ûlemâ ilân edilmesi, bugün ülkenin resmî dinî kurumu olan “Bosna-Hersek İslâm Birliği’nin (Islamska Zajednica u Bosni i Hercegovini)” kuruluşu olarak kabûl edilir.

Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra kurulan Sırp-Hırvat-Sloven Krallığı ve daha sonraki Kırallık Yugoslavyası ve Komünist Yugoslavya dönemlerinde İslâm Birliği Kurumu’nun etkinliği sınırlandırılmış, ya da hükümetin denetimi altına girmiştir. Komünist rejimin ortadan kalkmasıyla birlikte, 1993’te Yugoslavya İslâm Birliği’nden ayrılan Bosna-Hersek İslâm Birliği tekrar teşkilatlandırılmıştır. Bu yeni birlik, Bosnalı Müslümanlar’ın mücadelesini yalnızca dinî bir mücadele olmaktan çıkarmış ve Boşnak millî kimliğinin oluşmasında büyük katkıda bulunmuştur.

Bu çalışmada, Bosna-Hersek’te İslâm Birliği Ülküsünün 19. ve 20. yüzyılda ortaya çıkışı, gelişimi ve aydınlar ile din adamlarının bundaki rolü ve bu kurumun Bosna-Hersek’in savunmasındaki rolü incelenecektir.

Referanslar

Araştırma ve İnceleme Eserler

“Babam, Erdoğan’a Emanet Etti!”, Bugün, 19 Ekim 2011.

“Bakir İzetbegović u Londonu: Dodik prijeti, Evropa šuti”, Oslobođenje, 8 Temmuz 2014.

“İzetbegoviç: Başbakan Erdoğan’ın tarafındayız”, Akşam, 10 Mayıs 2014.

“Neće biti nikakvih novih entiteta u BiH”, Dnevni List., 17 Ekim 2014.

“Predsjednik SDA Tihić zbog lošeg zdravlja prebačen u Njemačku”, Dnevnik.hr, 2 Listopada 2013.

“Pregled razvitka Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini”, Rijaset Islamiske Zajednice U Bosni I Hercegovini, 26 Aralık 2006.

Ajanović, Irfan, ( 2010), SDA: Fotomonografija SDA, Saraybosna.

Andjelić, Neven, (2003), Bosnia-Herzegovina: The End of a Legacy, Frank Cass Publishers: London.

Arslanagiç, Sabina, (2010), “Bosnia Polls Results: Bosniaks Vote for Change”, Balkan Insight, 4 Ekim 2010.

Behmen, Ö., (2000), Genç Müslümanlar 1939-2000, Saraybosna.

Bojić, Mehmedalija, (2001), Historija Bosne i Bošnjaka, Saraybosna.

Bougarel, Xavier and Nathalie Clayer (eds.), (2001), Le nouvel Islam balkanique: les musulmans comme acteurs du post-communisme, 1990-2000. Paris: Maisonneuve & Larose.

Bougarel, X., (1995), Ramadan during a Civil war as reflected in a serie of sermons”, Islam and Christian¬Muslim Relations. 6

(1).

Bougarel, Xavier, (2007). “Bosnian Islam as ’European Islam’: Limits and Shifts of a Concept”. Aziz AlAzmeh / Effie Fokas(eds). Islam in Europe. Diversity, Identity and Influence., Cambridge University Pres.

Bringa, Tone, (1995), Being Muslim the Bosnian Way. Identity and Community in a Central Bosnian Village, Princeton: Princeton University Press.

Burg, Steven L. & Shoup, Paul S., (1999), The War in Bosnia-Herzegovina-Herzegovina: Ethnic Conflict and International Intervention, New York: M.E. Sharpe.

Carić, M.,(1990), Muslimani protiv Muslimana, Sarajevo.

Demir, Yalçın Köksal, (2011), “Cemaatten Ulusa Boşnaklar”, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 2, Temmuz.

Donia, Robert, (1996), Bosna i Hercegovina: tradicija koju su izdali, Sarajevo.

Ekinci, Mehmet Uğur, (2014), Bosna-Hersek Siyasetini Anlama Klavuzu, SETA: İstanbul.

Fazlić, M., N. Hasić, “Bosansko-danski obračun s terorizmom”, Slobodna Bosna, 03.11.2005. no. 468.

Filandra, Š., (1998), Bošnjačka politika u XX. Stoljeću, Sarajevo.

Filipović, M. , (1996), Bošnjačka politika. Politički razvoj u Bosni u XIX i XX stolječu, Saraybosna.

Hadžović, S., (2002), “Sastavni dio ciljeva rata protiv BiH - genocid i etničko čiśćenje”, R. Ratković (ed.), Ratovi u Jugoslaviji 1991-1999. Beograd.

Ibrahimagić, O., (1999). Politički sistem Bosne i Hercegovine. Vol. I. Sarajevo.

Izetbegović, Alija, (1990), Islamska deklaracij, Sarajevo.

Izvještaj o radu vrhovnog starješinstya (Rijaseta) Islamske zajednice u Jugoslaviji, Glasnik Rijaseta Islamske zajednice u SFR, Eylül-Ekim 1990. no. 5.

İzetbegoviç, Aliya, (1990) .“Mi nismo Turci”. Start, Zagreb. July 7. 1990.

Jahić, A., "Krijeposna muslimanska država – filozofsko – sociološko razmatranje državno – pravnih i nacionalnih perspektiva bosanskih Muslimana”, Zmaj od Bosne, 17.09.1993, no. 51.

Johnstone, Diana, (1998), Alija Izetbegovic: Islamic Hero of the Western World”, Dialogue. Volume 7, No 26, Summer.

Juzbašić, Dževad, (2002), Politika i privreda u Bosni i Hercegovini pod austrougarskom upravom, Saraybosna.

Magaš, B. I. Žanić, (1999), Rat u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini 1991 - 1995, Zagreb.

Martinović, D., (1990), Alija Izetbegović. Ličnost i knjiga, Belgrad 1990.

Merdjanova, Ina, (2013), Rediscovering the Umma: Muslims in the Balkans between Nationalism and Transnationalism, New York: Oxford University Pres.

Ortaylı , İlber, (2004), İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı, İletişim Yayınları, İstanbul.

Osnovni pravci politike SDA, Sarajevo 09.09. 2004.

Sell, M., (1996), The Bridge Betrayed. Religion and Genocide in Bosnia, London.

Smajilhodžić, R., Suđenje Lionelu Dumontu (2004), “bjeguncu iż bosanskog zatvora”, Slobodna Bosna, 30.09.2004. no. 411.

Spahić, M., (1999). “Red i Poredak ili Nasilje i Terorizam”, Ljiljan, 27 September - 4 Oktober 1999. no. 350.

Gazeteler

Slobodna Bosna, 23.08.2004.

Oslobodenje, 2 Ağustos 1949.

İnternet Kaynakları

http://www.İslâmdusuncesi.net/dunden-bugune-mladi-muslimani-teskilatinin-etkisi-uzerine-1-388h.htm, Erişim, 6.09.2018

http://www.İslâmdusuncesi.net/bosna-İslâmi-hareketinin-tarihi-371h.htm erişim 9.09.2018 .

http://www.ex-yupress.com/dani/dani9.html: 10.12.2020.

https://www.milligazete.com.tr/haber/1190619/genc-muslumanlar-yetim-kaldi, Erişim: 6.09.2018.

http://tr.euronews.com/2018/04/27/radikal-İslâm-bosna-hersek-uzerinde-etkili-mi-Erişim :10.09.2018.

http://sda.ba/home/o-name/licna-karta-stranke/: 10.12.2020.

https://www.aa.com.tr/tr/dunya/bosna-hersekin-ilk-cumhurbaskani-aliya-izetbegovic-vefatinin-18-yilinda-ozlemle-aniliyor/2395248, Erişim, 17.10.2021.

##plugins.themes.bootstrap3.article.details##