Türkiye'de Günümüze Kadar Tatbik Edilen Hükümet Sistemleri
Article Sidebar
Özet
1909 Anayasa değişikliği sonrası dönemden itibaren, bazı dönemler istisna tutulacak olursa, ülkemizde hep parlamenter sistem tatbik edilmiştir. Bu uzun süreli uygulamalar sebebiyle, bazıları Türkiye'de parlamenter sistemin yerleşiklik kazandığından söz etmektedir. Fakat 1980'li yıllardan itibaren Türkiye için uygun hükümet sistemi modeli olarak yarı-başkanlık ve başkanlık sistemi tartışmaları başlamıştır. Özellikle sağ eğilimli başbakanlardan Sayın Süleyman Demirel, Tansu Çiller ve Rahmetli Turgut Özal, Türkiye'de parlamenter sistem terk edilerek yerine yarı-başkanlık ya da başkanlık sistemine geçilmesi gerektiği düşüncesini dillendirmişlerdir? Her ne kadar bu şahsiyetler hükümet sistemine ilişkin köklü değişiklikleri dile getirmişlerse de, bunların fiiliyata intikal etme imkânı hâsıl olmamıştır. Son zamanlarda Başkanlık sistemi AK Parti tarafından hararetli bir şekilde gündeme getirildi ve bu yöndeki öneriler TBMM Anayasa Uzlaşma Komisyonuna sunuldu.
Referanslar
- AKAD, Mehmet, Genel Kamu Hukuku, İstanbul, 1993.
- AKIN, Rıdvan, TBMM Devleti (1920-1923) Birinci Meclis Dönemi, İletişim y., İstanbul, 2001.
- AKYOL, Taha, Atatürk'ün İhtilal Hukuku, 6. B., Doğan Kitap y., İstanbul, 2012,
- ALDIKAÇTI, Orhan, Anayasa Hukukumuzun Gelişmesi ve 1961 Anayasasi, 4. B., İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi y., İstanbul, 1982.
- ALDIKAÇTI, Orhan, Modern Demokrasilerde ve Türkiye'de Devlet Başkanlığı, İstanbul, 1960.
- ARMAĞAN, Servet, “Cumhuriyettin İlanına Kadar Seçimler”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, S. 3-4, Yıl 1968.
- ARSEL, İlhan, Türk Anayasa Hukukunun Umumi Esasları, Ankara, 1962.
- ARSLAN, Zühtü, “Türk Anayasacılığının Kökenleri: Osmanlı Tecrübesi Üzerine Düşünceler”, Osmanlı, C. 7 içinde, Yeni Türkiye y., Ankara, 2000.
- ATAR, Yavuz, Türk Anayasa Hukuku, 2. B., MİMOZA y., Konya, 2002.
- BAŞGİL, Ali Fuat, Esas Teşkilât Hukuku, C. I, İstanbul, 1960,
- ÇAĞLAR, Bakır, Anayasa Bilimi: Bir Çalışma Taslağı, BFS y., İstanbul, 1989,
- ÇAĞLAR, Bakır, “Türkiye'de 'Anayasa Sorunu'nun Yakın Geçmişi Üzerine Düşünceler”, Yeni Türkiye D., S. 30, Kasım-Aralık 1999,
- ÇAĞLAR, Bakır, “Anayasa Mahkemesi Kararlarında Demokrasi", Anayasa Yargısı, S. 7, Ankara, 1990.
- DEMİREL, Ahmet, Birinci Mecliste Muhalefet: İkinci Grup, İletişim y. İstanbul, 1994.
- DURAN, Lütfi, "Türkiye'nin siyasi rejimi”, Yeni Gündem Demokrasi Eki, 16-31 Mayıs 1988.
- ELÖVE, Mustafa, "İkinci Meşrutiyet Devrinin Siyasî Hayatına Bir Bakış”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi D., C. IX, S. 2, Yıl 1952.
- ERDEM, Fazıl Hüsnü, 1982 Anayasasının Analizi, Orion Kitabevi., Ankara, 2012.
- ERDOĞAN, Mustafa, Anayasa Hukuku, 7. B., Orion Kitabevi., Ankara, 2011.
- ERDOĞAN, Mustafa, Türkiye'de Anayasalar ve Siyaset, 6. B., Liberte y., Ankara, 2009.
- ERDOĞAN, Mustafa, Anayasa ve Özgürlük, Yetkin y., Ankara, 2002.
- ERDOĞAN, Mustafa, Liberal Toplum Liberal Siyaset, Siyasal Kitabevi, Ankara, 1998.
- GÖZLER, Kemal, Türk Anayasa Hukuku Dersleri, 12. B., Ekin y., Bursa, 2011.
- GÖZLER, Kemal, Anaysa Hukukunun Genel Esasları, Ekin y., 2. B., Bursa, 2011.
- GÖZÜBÜYÜK, A. Şeref & KİLİ, Suna, Türk Anayasa Metinleri, 2. B., Siyasal Bilgiler Fakültesi y., Ankara, 1982.
- HALE, William, Türkiye'de Ordu ve Siyaset: 1789'dan Günümüze, (Çev.: Ahmet FETHİ), Hil y., İstanbul, 1996.
- HEPER, Metin, Türkiye'de Devlet Geleneği, Doğu Bati İstanbul, 2006.
- LEWİS, Bernard, Modern Türkiye'nin Doğuşu, (Çev.: Metin KIRATLI), Türk Tarih Kurumu y., Ankara, 1991.
- KABOĞLU, İbrahim Ö. "Türkiye'de Hukuk Devletinin Gelişimi”, Hukuk Devleti, (Ed.: Hayrettin ÖLÇESİZ), Afa y., İstanbul, 1998.
- KARATEPE, Şükrü, Meşrutiyet ve Anayasa, Yeni Şafak y., İstanbul, 1995.
- KARPAT, Kemal Türk Demokrasi Tarihi,2. B, AFA y., İstanbul, 1996
- KUBALI, Hüseyin Nail, Türk Esas Teşkilat Hukuku Dersleri, Tan Matbaası, İstanbul, 1960.
- KUZU, Burhan, Her Yönü İle Başkanlık Sistemi, Babiali Kültür y., İstanbul, 2011.
- KÜÇÜK, Adnan, “Türkiye'de Anayasalar ve Anayasacılık Hareketleri”, 21. Yüzyılın Eşiğinde Türkiye'de Siyasal Hayat, Aktüel y., Bursa, 2005.
- KÜÇÜK, Adnan, “Türkiye'de 1950-1960 Arası Dönemde Hukuki Gelişme ler ve Fiili Uygulamalar: 'Türkiye Ne Oranda Demokratikleşebildi'", Türkiye'nin Siyasal ve Anayasal Rejimi, Orion y., Ankara, 2012.
- KÜÇÜK, Adnan, “Türkiye'de 1982 Anayasasından Kaynaklanan Güncel Sorunlar”, Türkiye'nin Siyasal ve Anayasal Rejimi, Orion y., Ankara, 2012.
- KÜÇÜK, Adnan, “Anayasaların Dayandıkları Temel Felsefeler ve Resmi İdeoloji Meselesi”, Türkiye'nin Siyasal ve Anayasal Rejimi, Orion Y., Ankara, 2012,
- MUMCU, Ahmet, "Türkiye'de Anayasa Reformları-Tarihte Geriye Bakış”, Türkiye'de Anayasa Reformu Prensipler ve Sonuçlar, (Der.: Konrad Adenauer Vakfı), Ankara, 2001.
- MUMCU, Ahmet, "1924 Anayasası", Atatürk Araştırma Merkezi D., http://atam.gov.tr/1924-anayasasi/, (ET.: 25.02.2013).
- ÖZ, Esat, Otoritarizm ve Siyaset: Türkiye'de Tek Parti Rejimi ve Siyasal Katılma, Yetkin y., Ankara, 1996.
- ÖZBUDUN, Ergun, Türk Anayasa Hukuku, 13. B., Yetkin y., Ankara, 2012.
- ÖZBUDUN, Ergun, “Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti'nin Hukukî Niteliği”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, S. 102, http://atam.gov.tr/turkiye-buyuk-millet-meclisi-hukumetininhukuki-niteligi/, (ET.: 25.02.2013).
- SABUNCU, Yavuz, Anayasaya Giriş, 10, B., İmaj y., Ankara, 2004.
- SOYSAL, Mümtaz, 100 Soruda Ana anın Anlamı, 7, B., Gerçek y., İstanbul, 1987,
- TANÖR, Bülent, Osmanlı-Türk Anayasal Gelişmeleri 1789-1980, 4. B., Afa y., İstanbul, 1996.
- TANÖR, Bülent & YÜZBAŞIOĞLU, Necmi, 1982 Anayasasına Göre Türk Anayasa Hukuku, 3. B., YKY, İstanbul, 2002.
- TEZİÇ, Erdoğan, 100 Soruda Siyasî Partiler, 1. B., Gerçek y., İstanbul, 1976.
- TOSUN Gülgün Erdoğan & TOSUN, Tanju, Başkanlık ve Yarı Başkanlık Sistemleri, Alfa y., İstanbul, 1999,
- TUNAYA, Tarık Zafer, Siyasal Kurumlar ve Anayasa Hukuku, İstanbul, 1980, s. 393.
- TUNAYA, Tarık Zafer, Türkiye'de Siyasî Partiler: 1859-1952, 2. B., Arba y., İstanbul, 1995.
- TUNAYA, Tarik Zafer, Türkiye'de Siyasal Partiler, İkinci Meşrutiyet Dönemi, C. 1. 2. B., Hürriyet Vakfı y., İstanbul, 1988,
- TUNAYA, Tarık Zafer, Türkiye'de Siyasal Partiler, C. III, Hürriyet Vakfı y., İst., 1989.
- TUNÇAY, Mete, Türkiye Cumhuriyeti'nde Tek Parti Yönetiminin Kurulması: 1923-1931, Yurt y., Ankara, 1981.
- TURHAN, Mehmet, Hükümet Sistemleri ve 1982 Anayasası, Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi y., Diyarbakır, 1989,
- ULUŞAHİN, Nur, Anayasal Bir Tercih Olarak Başkanlık Sistemi, Yetkin y., Ankara, 1999.
· YAZICI, Serap, Başkanlık ve Yarı-Başkanlık Sistemleri Türkiye İçin Bir Değerlendirme, İstanbul Bilgi Üniversitesi y., İstanbul, 2011.
- YERASİMOS, Stefanos, "Tek Parti Dönemi", Giriş Sürecinde Türkiye, (Der.: İrvin Cemil SCHİCK & Ertuğrul Ahmet TONAK), Belge y., İstanbul, 1990.