Sosyal Demokrasi-Sosyalist Demokrasi Bağlamında CHP-TIP Karşılaştırması
Article Sidebar
Özet
“Sosyal Demokrasi-Sosyalist Demokrasi Bağlamında CHP-TİP Karşılaştırması” konulu çalışma, 1960-1980 döneminde parlamentoya girmiş iki “sol” parti olan CHP ve TİP'in, ekonomik alandaki görüşlerinden yola çıkarak, her iki partiyi sosyal demokrasi ve sosyalist demokrasi ekseninde incelemeyi amaçlamaktadır. Askeri darbe ile başlayıp, yine bir askeri darbe ile sonlanan 1960-1980 dönemi, sosyoekonomik ve siyasal özellikleriyle bir bütünlük arz eder. Söz konusu özelliklerin sürekliliği, 1971'de bir askeri muhtıra ile kesintiye uğramış olmasına rağmen, 1960-1980 bir dönem olarak değerlendirmemize yol açmıştır. Bu yıllarda CHP ortanın solu ve demokratik sol söylemleriyle, sosyal demokrat bir parti olarak karşımıza çıkarken, 1971 yılında kapatılan, yani dönemin sonuna kadar varlık gösteremeyen TÍP, sosyalist solda konumlanan bir parti olarak kendini göstermiştir.
Referanslar
Ak Günlere, Cumhuriyet Halk Partisi 1973 Seçim Bildirgesi, y.y., y.y., 1973. Aren, Sadun, TİP Olayı (1961-1971), İstanbul, Cem Yayınevi, 1993.
Aybar, Mehmet Ali, "Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanı Mehmet Ali Aybar'ın Konuşması”, Yaşasın Emekçiler, Yaşasın Türkiye, Türkiye İşçi Partisi 10 Ekim 1965 Millet Vekili Seçimi Radyo Konuşmaları, Ankara, Sosyal Adalet Yayınları, 1965, (5-16).
Aybar, Mehmet Ali, Türkiye'yi Adalet Partisi Kalkındıramaz, İstanbul, İstanbul Matbaası, 1965.
Aybar, Mehmet Ali, Bağımsızlık Demokrasi Sosyalizm Seçmeler:1945-1967, İstanbul, Gerçek Yayınevi, 1968.
Aybar, Mehmet Ali, Neden Sosyalizm, İstanbul, Bağımsızlık, Demokrasi, Sosyalizm Yayınları, 1987,
Aybar, Mehmet Ali, Türkiye İşçi Partisi Tarihi, C.1, İstanbul, BDS Yayınları, 1988.
Aybar, Mehmet Ali, Türkiye İşçi Partisi Tarihi, C.3, İstanbul, BDS Yayınları, 1988.
Aybar, Mehmet Ali, “Kurtuluş Savaşı", Atatürkçülük Nedir içinde, İstanbul, İleri Yayınları, 2003, (285-291).
"Başbakan Bülent Ecevit'in Demokratik Sol Forumunda Yaptığı Konuşma", Demokratik Sol Düşünce Forumu, Ankara, CHP Gençlik Kolları Yayınları, 1974, (1-21).
Belge, Murat, “Türkiye İşçi Partisi", Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ansiklopedisi, C.8, İstanbul, İletişim Yayınları, 1983, (2120-2130).
Belge, Murat, Sosyalizm, Türkiye ve Gelecek, İstanbul, Birikim Yayınları, 1989, Bila, Hikmet, CHP 1919-1999, İstanbul, Doğan Kitap, 1999.
Boran, Behice, "Türkiye İşçi Partisi Merkez Yürütme Kurulu Üyesi Behice Boran'ın Konuşması", Yaşasın Emekçiler, Yaşasın Türkiye, Türkiye İşçi Partisi 10 Ekim 1965 Millet Vekili Seçimi Radyo Konuşmaları, Ankara, Sosyal Adalet Yayınları, 1965, (61-66).
Boran, Behice, Türkiye ve Sosyalizm Sorunları, İstanbul, Sarmal Yayınevi, 1992. Bozbeyli, Ferruh, Kalkınma ve Planlama, İkinci Beş Yıllık Kalkınma Planının Millet Meclisinde Müzakeresi Sırasında Yapılan Konuşmalar, İkinci Kitap, C.3, İstanbul, Ak Yayınları Limited Şirketi Neşriyatı, 1970,
C.H.P.'nin Temel ilkelerinden Devletçilik, Halkçılık, Ankara, C.H.P. Genel Sekreterliği Yayın Bürosu, 1965.
CHP. XIX. Kurultayı Parti Meclis Raporu, Ankara, Ulusal Basımevi, (18-20 Ekim 1968).
"XIX, CHP Kurultayı Bildirisi", CHP XX. Kurultayı Parti Meclis Raporu içinde, Ankara, Ulusal Basımevi, (3 Temmuz 1970).
Cumhuriyet, 30 Nisan 1967, s.7.
Ecevit, Bülent, “Türkiye'nin İktisadi Kalkınmasında Sosyal Adalet Demokratik Devletçilik”, İktisat ve İçtimaiyat Enstitüsü Sosyal Siyaset Konferansları, Ondördüncü Kitap'tan Ayrı Bası, İstanbul, Sermet Matbaası, 1963, (1-20).
Ecevit, Bülent, Bu Düzen Değişmelidir, Ankara, Tekin Yayınevi, 1968. Ecevit, Bülent, Ortanın Solu, Tekin Yayınevi, 1973.
Ecevit, Bülent, Demokratik Solda Temel Kavramlar ve Sorunlar, Ankara, Ajans Türk Matbaacılık Sanayi, 1975.
Hale, William, The Political Development of Modern Turkey, London, Croom Helm, 1981,
Hamitoğulları, Beşir, “Halk Sektörünün Anlamı, Doktirini ve Yapısı", Halk Sektörü Semineri, Ankara, Köy İşleri ve Kooperatifler Bakanlığı, (26-27 Nisan 1974), (20-83).
İnsanca Bir Düzen Kurmak İçin Halktan Yetki İstiyoruz, CHP'nin Düzen Değişikliği Programı, Ankara, Ulusal Basımevi, 1969.
Landau, Jacob M., Radical Politics in Turkey, E.J.Brill, 1974. Landau, J.M., Türkiye'de Sağ ve Sol Akımlar, Ankara, Turhan Kitabevi, 1979, Millet Meclisi Tutanak Dergisi, B.7 7.11.1965 0:1.
Milliyet, 29 Temmuz 1965, s.1.
Mumcu, Uğur, Aybar İle Söyleşi, Sosyalizm ve Bağımsızlık, Ankara, Tekin Yayınevi, 1986.
Mumcu, Uğur, Bir Uzun Yürüyüş, Ankara, um:ag Vakfı Yayınları, 1997, Özdemir, Hikmet, "Siyasal Tarih (1960-1980)", Türkiye Tarihi, C.4, Yayın Yönetmeni, Sina Akşin, İstanbul, Cem Yayınevi, 1997, (191-261),
Özman, Aylin, “Mehmet Ali Aybar: Sosyalist Solda 40'lardan 90ʻlara Bir Köprü", Toplum ve Bilim, S.78, (Güz 1998), (134-160).
Program ve Seçimlerin Teknik Hazırlıkları İle İlgili Bilgiler, CHP Parti İçi Eğitim Çalışmaları El Kitabı, y.y., y.y., 1977.
Sargın, Nihat, TİP'li Yıllar 1961-1971, Anılar Belgeler I, Ankara, Felis Yayınevi, 2001.
Satır, Kemal, C.H.P.'nde Bunalım, Nüve Matbaası, 1972, Ankara,
Silier, Orhan, "Tip'in 1961-1971 Dönemi Üzerine Bazı Tezler”, Sosyalizm ve Toplumsal Mücadeleler Ansiklopedisi, C.7, İstanbul, İletişim Yayınları, 1988, (2158-2159).
Soral, Erdoğan-Tekeli, İlhan, Halk Sektörü Sorunu, İstanbul, Gelişim Yayınları, 1976.
Şaylan, Gencay, Halkçılık İdeolojisinin Güncel Yorumları, basılmamış çalışma. Türkiye İşçi Partisi Programı, İstanbul, Ersa Matbaacılık, 1964. Türkiye İşçi Partisi Seçim Bildirisi, İstanbul, Yenilik Matbaası, 1965. Türkiye İşçi Partisi Tüzüğü, Ankara, Başnur Matbaası, 1965.
Türkiye İşçi Partisi II. Büyük Kongresi, Alınan kararlar ve Yapılan Seçimlerin Sonuçları, Malatya, Türkiye İşçi Partisi Genel Merkezi (20-24 Kasım 1966). Türkiye İşçi Partisi Seçim Bildirisi, İstanbul, Çınar Matbaası, 1969.
Türkiye İşçi Partisi Meclis Grubu Adına Genel Başkan Mehmet Ali Aybar'ın 1967 yılı bütçesi üzerinde 27 Şubat 1967 günü Millet Meclisi kürsüsünden yaptığı konuşma, Ankara, Ankara Basım ve Ciltevi, 1967. “T.İ.P. 2. Olağanüstü Büyük Kongresi Kararları”, TİP Haberleri, S.25, 1 Ocak 1969,
Ünsal, Artun, Umuttan Yalnızlığa Türkiye İşçi Partisi (1961-1971), İstanbul, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2002.
Zürcher, Erik Jan, Modernleşen Türkiye'nin Tarihi, İletişim Yayınları, 1998.